140 soruda Yeni Türk Ticaret Kanunu

 

 

ANONİM ŞİRKETLER

A- KURULUŞA İLİŞKİN DÜZENLEMELER

1- YENİ TTK’ya göre; anonim şirketler en az kaç kişi tarafından

kurulabilecektir?

YENİ TTK’ya göre; anonim şirketler,

 

bir veya birden fazla gerçek ya da

tüzel kişi tarafından kurulabilecektir. Böylece, anonim şirketlerin

 

en az beş

kişi

 

 

tarafından kurulabilmesine ilişkin ESKİ TTK hükmü kaldırılmış ve anonim

şirketlerin bir kişiyle de kurulabilmelerine olanak tanınmıştır. Bu bir kişi,

gerçek kişi olabileceği gibi tüzel kişi de olabilecektir.

2- YENİ TTK’ya göre; anonim şirketin sermayesi asgari kaç Türk Lirası

olmalıdır?

Anonim şirketin sahip olması gereken asgari sermaye tutarı, ESKİ TTK’da

olduğu gibi YENİ TTK’da da

 

50.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutar, Bakanlar

Kurulu kararıyla artırılabilecektir.

3- YENİ TTK’ya göre; anonim şirketin kurulabilmesi için hangi

Bakanlıktan izin alınması gerekmektedir?

ESKİ TTK’ya göre, bazı alanlarda faaliyet gösterecek olan anonim şirketlerin

(bankalar, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, sigorta şirketleri,

holdingler gibi) kurulabilmeleri için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan izin

alınması gerekiyordu.

YENİ TTK’ya göre de bazı alanlarda faaliyet gösterecek olan anonim

şirketlerin kurulabilmeleri için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan izin alınması

gerektiği ve bu şirketlerin de Bakanlıkça çıkarılacak

 

tebliğ ile belirleneceği

hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 3/6/2011 tarihli ve 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname

uyarınca, YENİ TTK’da geçen “

 

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı” ibaresi “Gümrük

ve Ticaret Bakanlığı

 

 

” olarak değiştirildiğinden bazı alanlarda faaliyet

göstermek üzere kurulacak anonim şirketlerin gerek kuruluşlarına gerekse

de esas sözleşme değişikliklerine

 

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca izin

verilecektir.

6

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

4- YENİ TTK’ya göre; anonim şirketin kurulabilmesi için hangi işlemler

yapılmalıdır?

Anonim şirket kurmak isteyen kişi veya kişiler sırasıyla aşağıdaki işlemleri

yerine getirmelidirler.

1. Adım:

 

 

Kurulacak olan anonim şirkete; gayrimenkul, marka, patent,

taşıt, makine gibi varlıklar sermaye olarak konulacak ise bunların değerlerinin

bilirkişiler tarafından belirlenebilmesi için kurulacak şirketin merkezinin

bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvuru yapılmalı ve

mahkemece atanan bilirkişiler tarafından düzenlenen “Değerleme Raporu”

alınmalıdır.

2.Adım:

 

 

Kurulacak olan anonim şirketin esas sözleşmesi, yazılı şekilde

hazırlanmalı, kurucu veya kurucular tarafından imzalanmalı ve bu imzalar

notere onaylatılmalıdır. Ayrıca, imzaları onaylayan noterce, esas sözleşmenin

altına, esas sermayeyi oluşturan payların tamamının kurucular tarafından

esas sözleşmede taahhüt olunduğuna ilişkin şerh konulmalıdır.

3.Adım:

 

 

Esas sözleşmede, esas sermayeyi oluşturan payların nakden

ödenmesi taahhüt edilmiş ise taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en

az % 25’i bir bankaya, kurulmakta olan şirket adına ve sadece şirket tarafından

kullanılabilecek şekilde açılacak özel hesaba yatırılmalı, bu durumu teyit

eden ve yetkili ticaret sicili müdürlüğüne hitaben ilgili banka tarafından

düzenlenen banka mektubu alınmalıdır.

4.Adım:

 

 

Mahkemece atanan bilirkişiler tarafından değerleri belirlenen

gayrimenkuller tapu siciline, marka, patent, taşıt gibi varlıklar da özel sicillerine

kurucular tarafından şerh verdirilerek şirket adına kaydettirilmeli, taşınırlar

da güvenilir bir kişiye tevdi edilmeli ve bu işlemler belgelendirilmelidir.

5.Adım:

 

 

Şirketin kuruluşu Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın iznine tabi ise

kurucular tarafından Bakanlığa başvuru yapılmalı ve kuruluş izni alınmalıdır.

6.Adım:

 

 

Kuruluş işlemlerinin denetlenebilmesi için, kurucu veya

kurucular tarafından bir veya birden fazla işlem denetçisi atanmalıdır.

7.Adım:

 

 

Kurucular tarafından, gerekçeli, emsal gösteren, karşılaştırmalara

yer veren, anlaşılır bir dille yazılan “Kurucular Beyanı” hazırlanmalı ve

imzalanmalıdır.

8.Adım:

 

 

Aşağıda sayılan belgeler, kuruluş işlemlerini denetlemek

için atanan işlem denetçisi veya işlem denetçilerine verilmeli ve şirketin

kuruluşunun Kanun’a uygun olduğunu teyit eden işlem denetçisi raporu

alınmalıdır.

1- Esas sözleşme

2- Kurucular beyanı

7

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

3- Ayni sermaye konuluyor ise mahkemece atanan bilirkişiler tarafından

düzenlenen değerleme raporu

4-Nakdi sermaye konuluyor ise taahhüt edilen sermayenin en az %

25’inin bankaya yatırıldığına dair banka mektubu

5- Şirketin kuruluşu Bakanlığın iznine tabi ise Bakanlığın izin yazısı

9.Adım:

 

 

8.Adımda sayılan belgeler ile işlem denetçisi raporu kuruluş

dosyasına konulmalı ve şirketin tescili ve ilanı için şirket merkezinin

bulunduğu yerdeki ticaret sicili müdürlüğüne başvuru yapılmalıdır.

10.Adım:

 

 

9. Adımda belirtilen başvuru, şirketin kuruluşu Bakanlığın

iznine tabi ise Bakanlıktan izin alınmasını izleyen 30 gün içinde, Bakanlığın

iznine tabi değil ise esas sözleşmedeki imzaların noterce onaylanmasını

izleyen otuz gün içinde yapılmalıdır.

5- YENİ TTK’ya göre; anonim şirket hangi tarihte kurulmuş sayılacak,

hangi tarihte tüzel kişilik kazanacaktır?

Anonim şirket, kurucuların esas sözleşmedeki imzalarının noterce

onaylandığı tarihte kurulmuş sayılacaktır. Ancak, kurulan şirketin hakları

elde edebilmesi ve borçları üstlenebilmesi için tüzel kişilik kazanması

gerekmektedir. Şirket, ticaret siciline tescil edildiği tarihte tüzel kişilik

kazanacaktır.

6- Anonim şirketlerin kuruluşunda, YENİ TTK, ESKİ TTK’dan farklı

olarak hangi işlemlerin yapılması şartını getirmiştir?

YENİ TTK, anonim şirketin kurulabilmesi için ESKİ TTK’dan farklı olarak

aşağıda belirtilen işlemlerin yapılması şartını getirmiştir.

1-

 

 

Sermayenin, kurucu veya kurucular tarafından nakden taahhüt edilmesi

halinde bu sermayenin en az % 25’i, şirketin tescili öncesinde bankaya

yatırılmalı ve bu durum alınacak banka mektubu ile ispat edilmelidir.

Örneğin, anonim şirketin esas sermayesi esas sözleşmede 200.000

TL olarak belirlenmiş ve bu sermayenin de kurucular tarafından nakden

ödenmesi taahhüt edilmiş ise taahhüt edilen sermayenin en az % 25’ine

tekabül eden 50.000 TL’nin şirketin tescili öncesinde kurucu veya kurucular

tarafından şirket adına ve sadece şirket tarafından kullanılabilecek şekilde

bankaya yatırılması gerekmektedir. Bu şartın yerine getirilmemiş olması

halinde Ticaret Sicili Müdürü şirketin tesciline ilişkin talebi reddedecektir.

2-

 

 

Anonim şirketin, kuruluş işlemleri işlem denetçisince incelenmeli

ve kuruluş raporunda, şirketin Kanun’a uygun şekilde kurulduğu

açıklanmalıdır.

3-

 

 

Kurucular Beyanı, Kanun’a uygun içerikte kurucular tarafından

hazırlanmalı ve imzalanmalıdır.

8

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

7- Anonim şirketin kuruluş işlemlerini denetleyecek işlem denetçisi

tarafından hangi hususlar incelenecektir?

Anonim şirketin kuruluşunu inceleyen işlem denetçisi veya işlem

denetçilerince aşağıda yer verilen hususlar incelenecektir.

1- Payların tamamının, kurucular tarafından taahhüt edilip edilmediği,

2- Nakdi sermaye konuluyor ise bu sermayenin en az % 25’inin bankaya

yatırılıp yatırılmadığı ve buna ilişkin banka mektubunun kuruluş belgeleri

arasında yer alıp almadığı,

3- Ayni sermaye konuluyor ise bunların değerlerinin mahkemece atanan

bilirkişilerce tespit edilip edilmediği, düzenlenen değerleme raporunun

mahkemece bir kararla onaylanıp onaylanmadığı,

4- Kurucu menfaatlerinin Kanun’a uygun olup olmadığı,

5- Kurucular beyanı ile ilgili açık bir uygunsuzluğun, aşırı değerlemenin,

işlemlerde görünür bir yolsuzluğun bulunup bulunmadığı,

6- Kuruluş belgelerinin mevcut olup olmadığı,

7- Gerekli noter onaylarının ve izinlerinin alınıp alınmadığı.

8- Kimler işlem denetçisi olarak görev yapabilecektir?

Anonim şirketin kuruluş işlemleri, konusunda uzman kişiler tarafından

denetlenebilecektir. Kimlerin işlem denetçisi olarak görev yapabileceği, bu

kişilerin çalışma esasları, denetimleri sonucunda düzenleyecekleri raporların

şekli ve içeriği Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca çıkarılacak bir tebliğle

düzenlenecek ve Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte kamuoyunun

bilgisine sunulacaktır.

9- Anonim şirketin kuruluşuna yönelik olarak YENİ TTK ile getirilen

düzenlemeler hangi tarihte yürürlüğe girecektir?

Anonim şirketin kuruluşuna yönelik YENİ TTK ile getirilen düzenlemeler,

1/7/2012

 

 

tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihten sonra kurulacak anonim

şirketlerin ticaret siciline tescil edilerek tüzel kişilik kazanabilmeleri için; ayni

sermaye konulacak ise bunların değerlerinin mahkemece atanan bilirkişilere

tespit ettirilmesi, esas sözleşmenin yazılı şekilde yapılması ve imzalanması,

gerekli noter onaylarının yaptırılması, nakdi sermaye konulacak ise taahhüt

edilen sermayenin en az %25’inin şirketin tescili öncesinde bankaya

yatırılması, kurucular beyanının hazırlanarak imzalanması, şirketin kuruluşu

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın iznine tabi ise adı geçen Bakanlıktan izin

alınması ve kuruluş işlemlerinin de işlem denetçisine denetlettirilmesi

gerekmektedir.

9

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

10- Kuruluş işlemlerine, 1 Temmuz 2012 öncesinde başlanılmasına

karşın bu tarih öncesinde ticaret siciline tescil edilerek tüzel kişilik

kazanmamış olan anonim şirketlerin kuruluş işlemleri, ESKİ TTK’ya mı

yoksa YENİ TTK’ya mı tabi olacaktır?

6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli

Hakkında Kanun’un 21 inci maddesinde; YENİ TTK’nın anonim ve limited

şirketlerin kuruluşuna ilişkin hükümlerinin, 1 Temmuz 2012 tarihinden

itibaren hemen uygulanacağı, ancak, YENİ TTK’nın yürürlüğe girdiği 1

Temmuz 2012 tarihinde, kuruluş hâlinde bulunan anonim şirketlerde esas

sözleşmenin yapılmış ve kurucuların imzaları noter tarafından onaylanmışsa,

bu onay tarihinden itibaren bir ay içinde şirketin tescili için ticaret siciline

başvurulduğu takdirde, kuruluşa ESKİ TTK hükümlerinin uygulanacağı

belirtilmiştir.

Konuyu örneklemek gerekirse, ABC İnşaat Anonim Şirketi’nin esas

sözleşmesindeki imzalar, noterce 30 Haziran 2012 tarihinde onaylanmıştır.

Kurucular en geç 31/7/2012 tarihine kadar şirketin tescili için yetkili Ticaret

Sicili Müdürlüğüne başvuru yaparlar ise şirketin kuruluşu ESKİ TTK’ya,

31/7/2012 veya bu tarih sonrasında başvuru yaparlar ise YENİ TTK’ya tabi

olacaktır.

Şirketin kuruluşuna ESKİ TTK hükümlerinin uygulanabilmesi için birinci

şart; şirketin kuruluşuna yönelik esas sözleşmenin YENİ TTK’nın yürürlüğe

gireceği 1 Temmuz 2012 tarihi öncesinde yapılmış ve kurucuların imzalarının

noter tarafından onaylanmış olması, ikinci şart da imzaların noterce

onaylandığı tarihten itibaren bir ay içinde şirketin tescili için ticaret siciline

başvuru yapılmış olmasıdır.

Bu durum, şirketin kuruluş işlemlerine 1 Temmuz 2012 öncesinde

başlanılmasına karşın 1 Temmuz 2012 tarihi itibariyle tescil edilmemiş

şirketler için geçerlidir. Eğer şirket tescil edilerek tüzel kişilik kazanmış ise

kuruluş işlemleri de tamamlanmış olacağından bu düzenleme tescil edilen

şirketleri kapsamayacaktır.

11- YENİ TTK’ya göre, nakden taahhüt edilen sermayenin en az %

25’inin şirketin tescili öncesinde bankaya yatırılması gerekmektedir.

Sermayenin ödenmeyen % 75’lik kısmı hangi sürede şirkete ödenmek

durumundadır?

YENİ TTK’ya göre, % 75’lik kısmın, şirketin tescilini izleyen 24 ay içerisinde

ödenmesi gereklidir. Örneğin, şirketin sermayesi 500.000 TL olarak

belirlenmiş ve bu tutarın % 25’ine tekabül eden 125.000 TL’si şirketin tescili

öncesinde şirket adına bankaya yatırılmıştır. Şirket 1/8/2012 tarihinde tescil

edilmiştir. Bu durumda, 375.000 TL tutarındaki sermayenin en geç 1/8/2014

tarihine kadar taahhüt edenler tarafından şirkete ödenmesi gerekir.

10

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

12- YENİ TTK’ya göre; anonim şirketler, esas sözleşmelerinde sayılan

işletme konuları dışında kalan ticari bir işlemi yapabilecekler midir?

ESKİ TTK’ya göre, anonim şirketler esas sözleşmelerinde sayılan işletme

konuları dışında kalan ticari bir işlemi yapamıyorlardı. Bu kurala “ultra vires”

denilmekteydi ve bu kural nedeniyle de örneğin bir anonim şirket işletme

konusu içinde otel işletmeciliği yoksa uygun şartlarda satışa çıkarılan bir

oteli işletmek üzere satın alamıyordu. Oteli satın alabilmek için ise genel

kurul toplantısı yapmak ve esas sözleşmesindeki işletme konularına otel

işletmeciliğini de ekletmek durumunda kalıyordu. Bu süre içinde de otelin

bir başkası tarafından satın alınmış olması durumunda karşısına çıkan bu

fırsattan anılan kural nedeniyle yararlanamamış oluyordu.

YENİ TTK, “ultra vires” diye adlandırılan bu kuralı kaldırmıştır. 1 Temmuz

2012 tarihinden itibaren bir anonim şirket, esas sözleşmesindeki işletme

konuları arasında örneğin otel işletmeciliği yer almasa bile satışa çıkarılan

oteli alabilecektir.

B- BORÇLANMA YASAĞINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER

13- YENİ TTK’ya göre; anonim şirket pay sahiplerinin (ortakların)

şirkete borçlanamayacakları, borçlanırlarsa da cezalandırılacakları

doğru mu?

YENİ TTK’da, iştirak taahhüdünden doğan borç hariç pay sahiplerinin

(ortakların) şirkete borçlanması yasaklanmıştır.

İştirak taahhüdünden doğan borçtan anlaşılması gereken, gerek şirketin

kuruluşunda gerekse de sermayesini artırması sırasında pay sahipleri

(ortaklar) tarafından şirkete ödenmesi taahhüt edilen borçtur. Örneğin,

şirket esas sermayesini 50.000 TL’den 100.000 TL’ye yükseltmiş ise ortakların

sermaye artırımı nedeniyle şirkete ödemek durumunda oldukları 50.000

TL, iştirak taahhüdünden doğan borç olup bu durum yasak kapsamında

bulunmamaktadır.

Eğer borç şirketle, şirketin işletme konusu ve pay sahibinin işletmesi

gereği olarak yapılmış bulunan bir işlemden doğmuş ise ve emsalleriyle aynı

veya benzer şartlara tabi tutulmuşsa, bu durum da borçlanma yasağının

dışında kalmaktadır.

Örneğin, hazır beton üretimi yapan anonim şirketin ortaklarından Bay

(A) konut üretimiyle iştigal etmektedir. Anonim şirket, 1 ton hazır betonu

5 taksitte 5.000 TL’ye satmaktadır. Bay (A)’da ortağı olduğu şirketten 1 ton

hazır betonu 5 taksitte 5.000 TL’ye almış ve şirkete borçlanmıştır. Bu durum

borçlanma yasağı kapsamına girmemektedir. Çünkü, Bay (A) da ortağı

11

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

olduğu şirkete, diğer müşterilere uygulanan şartlardan borçlanmıştır. Ancak,

Bay (A) 1 ton hazır betonu 5 taksitte 4.000 TL’ye veya 1 ton hazır betonu

5.000 TL’den almakla birlikte 8 taksitte satın alırsa bu durumlarda borçlanma

yasağını ihlal etmiş olacaktır.

Yine, Bay (A)’nın herhangi bir ticari işe dayanmaksızın şirketten borç

alması borçlanma yasağına aykırılık oluşturmaktadır.

YENİ TTK’da borçlanma yasağına aykırı davranan ortakların, 300 günden

az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılmaları hüküm altına

alınmıştır.

14- Borçlanma yasağına aykırı olarak şirkete borçlanan pay sahipleri

(ortakları) hakkında uygulanacak adli para cezasının Türk Lirası karşılığı

ne kadardır?

YENİ TTK’da, borçlanma yasağına aykırı davranan pay sahiplerinin

(ortakların) üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla

cezalandırılacakları hüküm altına alınmıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre, adlî para cezası,

 

beş günden az

ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde

 

yediyüzotuz günden

fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak

takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü

tarafından Devlet Hazinesine ödenmesi şeklinde tanımlanmıştır.

Hâkim tarafından, bir gün karşılığı olan adli para cezasının miktarı, kişinin

ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak en az

 

yirmi ve

en fazla

 

yüz Türk Lirası olarak takdir edilecektir.

Bu durumda, söz konusu yasağın ihlal edilmesi durumunda Devlet

Hazinesine ödenmesi gereken en az ceza tutarı

 

6.000 TL (300 gün x 20 TL),

en fazla ceza tutarı da

 

73.000 TL (730 gün x 100 TL) olacaktır.

15- Borçlanma yasağı hangi tarihte uygulamaya girecektir?

Pay sahiplerinin (ortakların) şirkete borçlanma yasağı 1 Temmuz 2012

tarihinden itibaren uygulamaya girecektir. Anılan tarih sonrasında borçlanma

yasağına aykırı şekilde şirketten borç alan pay sahipleri cezai müeyyideye

tabi olacaklardır.

16- 1 Temmuz 2012 öncesinde ortağı olduğu anonim şirkete, borçlanma

yasağı kapsamında borcu bulunan ortaklar, bu borçlarını hangi tarihe

kadar şirkete ödemek zorundadırlar?

6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli

Hakkında Kanun’un 24’üncü maddesinde; YENİ TTK’ya aykırı olarak anonim

şirkete borçlu olan pay sahiplerinin bu borçlarını YENİ TTK’nın yürürlüğe

girdiği tarihten itibaren

 

üç yıl içinde, nakdî ödeme yaparak tamamen

12

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

tasfiye etmek

 

 

zorunda oldukları, borcun kısmen veya tamamen başkası

tarafından üstlenilmesi, borç için kambiyo senedi verilmesi, ödeme planı

yapılması veya benzeri yollara başvurulmasının bu madde anlamında tasfiye

sayılmayacağı, bu süre içinde tasfiye gerçekleşmemişse, bu kişiler hakkında

cezai müeyyide uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Konuyu örneklersek, anonim şirket ortağı Ali Bey’in şirkete 300.000 TL

borcu bulunmaktadır. Ali Bey’in bu borcunu, şirkete 1 Temmuz 2015 tarihine

kadar nakit olarak ödemesi gerekmektedir. Aksi takdirde, Ali Bey cezai

müeyyideyle karşılaşacaktır.

17- YENİ TTK’ya göre; halka açık olmayan anonim şirketlerde de

ortaklara kâr payı avansı ödenebilecek mi?

ESKİ TTK’ya göre, ortaklara kâr dağıtımı yapılabilmesi için, şirketin dönem

sonunda kâr etmiş olması, Kanun gereği ayrılması gereken yedek akçelerin

ayrılmış olması ve bu konuda da genel kurulca karar alınması gerekiyordu.

Bu kurala, halka açık anonim şirketler için Sermaye Piyasası Kanunu ile

istisna getirilmiş ve dönem sonunda dağıtılacak kâra mahsuben üçer aylık

dönemler halinde oluşan kârların avans olarak ortaklara dağıtılabilmesine

olanak tanınmıştır.

Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca sadece halka açık anonim şirketlere

tanınan bu imkân YENİ TTK ile halka açık olmayan anonim şirketlere de

tanınmıştır. Böylece, bu şirketlerin ortakları da dönem sonunda oluşacak

kârdan paylarına düşecek tutarları, dönem sonunu beklemeden avans

olarak alabileceklerdir. Kâr payı avansı ödenmesine ilişkin esaslar Gümrük ve

Ticaret Bakanlığı’nca çıkarılacak bir tebliğle düzenlenecektir.

Kâr payı avansı ödenmesine yönelik uygulamayla esasen borçlanma

yasağına istisna getirilmiştir. Çünkü, dönem içindeki faaliyetleri kârlı olan

şirketler, ortaklarına dönem sonunu beklemeksizin paylarına düşecek olan

kâr payının bir kısmını bölümler halinde avans olarak verebileceklerdir. Bu

avans tutarı aslında ortaklara verilen bir borçtur. Avans tutarının, dönem

sonunda oluşan ve dağıtılabilir kârdan fazla olması halinde ise fazlaya ilişkin

tutarların, ortaklar tarafından şirkete iadesi gerekecektir.

C- YÖNETİM KURULUNA İLİŞKİN DÜZENLEMELER

18- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu en az kaç kişiden oluşacaktır?

ESKİ TTK’ya göre yönetim kurulunun

 

en az üç kişiden oluşması gerekirken,

YENİ TTK ile bu sayı

 

bire indirilmiştir. Dolayısıyla, 1 Temmuz 2012 tarihinden

itibaren yönetim kurulu bir kişiden oluşabileceği gibi daha fazla sayıdaki

kişiden de meydana gelebilecektir.

13

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

19- YENİ TTK’ya göre; pay sahibi (ortak) olmayan gerçek kişiler,

yönetim kurulu üyeliğine seçilebilecekler mi?

ESKİ TTK’ya göre, ortak olmayan kişiler yönetim kurulu üyeliğine

seçilebilmekte ancak bu kişilerin göreve başlayabilmeleri için şirkete ortak

olmaları gerekmekteydi.

YENİ TTK ile şirket ortağı olmayan kişiler yönetim kurulu üyesi olarak

seçilebilecek ve bu görevlerine de ortak olma şartını yerine getirmeden

başlayabileceklerdir.

20- YENİ TTK’ya göre, şirketin tüzel kişi pay sahipleri (ortakları)

yönetim kurulu üyeliğine seçilebilecekler mi?

ESKİ TTK’ya göre, pay sahibi olan tüzel kişiler yönetim kurulu üyeliğine

seçilememekte, fakat bunların temsilcisi olan gerçek kişiler yönetim kurulu

üyesi seçilebilmekteydi.

YENİ TTK ile tüzel kişi pay sahiplerinin yönetim kurulu üyesi olarak

seçilmelerine olanak tanınmıştır.

Konuyu örneklemek gerekirse, ABC İnşaat Anonim Şirketi, DEF Turizm

Anonim Şirketi’nin pay sahibidir. ABC İnşaat AŞ, DEF Turizm AŞ’nin genel

kurulu tarafından yönetim kurulu üyesi olarak seçilebilecektir. Yönetim

kurulu üyesi seçilen ABC İnşaat AŞ, yönetim kurulu toplantılarına kendi

adına katılacak olan gerçek kişiyi kendisi belirleyecek, bu kişiyi de istediği

zaman değiştirebilecektir.

21- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyeliğine seçilecek kişilerin

hangi şartları taşımaları gereklidir?

YENİ TTK’ya göre, yönetim kurulu üyeliğine seçilecek gerçek kişiler ile

tüzel kişi adına toplantılara katılacak olan gerçek kişinin

 

tam ehliyetli olması

gerekmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile YENİ TTK’nın konumuza ilişkin

hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, yönetim kuruluna seçilecek

kişilerin aşağıdaki şartları taşımaları gerekmektedir.

1- Ayırt etme gücüne sahip olması

 

 

(Yaşının küçüklüğü yüzünden veya

akıl hastalığı, akıl zayıfl ığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden

biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmaması)

2- Ergin olması

 

 

(18 yaşını doldurmuş olması veya evlenme ya da

mahkeme kararıyla ergin kılınmış olması)

3- Kısıtlı olmaması

4- İfl asına karar verilmemiş olması

Türk Medeni Kanunu’na göre, aşağıdaki durumların varlığı halinde ergin

olan bir kişinin ehliyeti kısıtlanmaktadır.

14

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

1- Akıl hastalığı veya akıl zayıfl ığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması

ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini

tehlikeye sokan her ergin kısıtlanmaktadır.

2- Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama

tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini

darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı

korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit

eden her ergin kısıtlanmaktadır.

3- Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm

olan her ergin kısıtlanmaktadır.

4- Yaşlılığı, sakatlığı, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle

işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını

isteyebilmektedir.

22- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyeliğine seçilecek kişilerin

yüksek öğrenim görmüş olmaları zorunlu mudur?

YENİ TTK’ya göre, yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte birinin yüksek

öğrenim görmüş olması gerekmektedir. Tek üyeli yönetim kurullarında ise

bu zorunluluk aranmayacaktır.

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 3 üncü maddesine göre,

yükseköğretim; milli eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört

yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitimin ve öğretimin tümü şeklinde;

ön lisans da ortaöğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı

kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin

ilk kademesini teşkil eden yükseköğretim şeklinde tanımlanmıştır.

Dolayısıyla, yönetim kurulu üyeliğine seçilebilecek kişilerin yüksek

öğrenim görmüş olma şartını yerine getirmiş sayılabilmeleri için en az ön

lisans düzeyinde eğitim veren yükseköğretim kurumlarını bitirmiş olmaları

bir başka deyişle ön lisans diplomasına sahip olmaları gerekmektedir.

Konuyu örneklemek gerekirse, ABC Anonim Şirketi’nin yönetim kurulu

bir kişi ise bu kişinin yükseköğrenimli olması gerekmemektedir. Bu şirketin

yönetim kurulu 4 kişi ise bu durumda 4’ün, ¼’ü, 1 olduğundan en az 1 kişinin

yükseköğrenimli olması gerekmektedir.

23- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu bir kişiden oluşuyorsa bu kişinin

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması zorunlu mudur?

YENİ TTK’ya göre, yönetim kurulu bir kişiden oluşuyorsa bu kişinin

yerleşme yerinin Türkiye’de olması ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması

şarttır. Eğer yönetim kurulu birden fazla kişiden oluşuyor ise temsile yetkili

en az bir üyenin de yerleşim yerinin Türkiye’de olması ve Türkiye Cumhuriyeti

vatandaşı olması gerekmektedir.

15

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

24- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyeleri en çok kaç yıl görev

yapmak üzere seçilebileceklerdir?

ESKİ TTK’da olduğu gibi YENİ TTK’da da yönetim kurulu üyeleri

 

en çok

üç yıl

 

 

süreyle görev yapmak üzere seçilebileceklerdir. Esas sözleşmede

aksine bir hüküm yoksa görev süresi sona eren kişiler tekrar yönetim kurulu

üyeliğine seçilebileceklerdir.

25- YENİ TTK’ya göre; esas sözleşmeyle atanan veya genel kurul

kararıyla yönetim kurulu üyeliğine seçilen kişiler görevden alınabilir mi?

YENİ TTK’ya göre, yönetim kurulu üyeleri ister esas sözleşmeyle atanmış

olsunlar ister genel kurul kararıyla seçilmiş olsunlar, gündemde görevden

alınmaya yönelik madde bulunsun veya gündemde bu yönde madde

bulunmamakla birlikte haklı bir sebebin varlığı halinde genel kurul kararıyla

her zaman görevden alınabilecekledir.

Konuyu örneklemek gerekirse, ABC Anonim Şirketi’nin yönetim kurulu

üyeleri esas sözleşmeyle 3 yıl süreyle görev yapmak üzere atanmışlardır. Bu

kişiler, genel kurul gündeminde madde olması veya madde olmasa dahi

haklı bir sebebin varlığı halinde (yolsuzluk yapmaları, birçok şirkette üyelik

sebebiyle görevin ifasında güçlük gibi) genel kurul kararıyla görevden

alınabileceklerdir.

26- YENİ TTK yürürlüğe girdiğinde, görevde olan yönetim kurulu

üyeleri bu görevlerine devam edebilecekler mi?

6103 sayılı Kanun’un 25 inci maddesinde; YENİ TTK’nın yürürlüğe girdiği

tarihte görevde bulunan anonim şirket yönetim kurulu üyelerinin, görevden

alınmaları veya yönetim kurulu üyeliğinin başka bir sebeple boşalması hâli

hariç, sürelerinin sonuna kadar görevlerine devam edecekleri, ancak, tüzel

kişinin temsilcisi olarak yönetim kurulu üyesi seçilmiş bulunan gerçek kişinin,

YENİ TTK’nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren

 

üç ay içinde istifa edeceği,

onun yerine tüzel kişinin ya da başkasının seçilmesi gerektiği hüküm altına

alınmıştır.

Konuyu örneklemek gerekirse, ABC Anonim Şirketi’nin yönetim kurulu

4 kişiden oluşmaktadır ve bu kişiler şirketin 20 Mart 2012 tarihli genel kurul

toplantısında 3 yıl süreyle görev yapmak üzere seçilmişlerdir. Bu kişilerin

hiçbiri yükseköğrenimli değildir. Bu durumda, seçilen kişiler görevlerine 21

Mart 2015 tarihine kadar devam edebileceklerdir. Seçilen yönetim kurulu

üyelerinden bir veya birkaçı şirketin tüzel kişi ortaklarını temsilen seçilmiş

iseler bu durumda bu kişilerin 1 Ekim 2012 tarihine kadar istifa etmeleri

gerekmektedir. İstifa suretiyle boşalan kişilerin yerine de şirket genel

kurulunca ya şirket ortağı olan tüzel kişi ya da başkaları seçilmelidir.

16

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

27- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulunca bir karar alınabilmesi için en

az kaç üyenin toplantıda hazır olması ve en az kaç üyenin aynı yönde oy

kullanması gerekmektedir?

ESKİ TTK’ya göre, yönetim kurulunun bir karar verebilmesi için, üyelerin

en az yarısından bir fazlasının toplantıda hazır olması ve kararların da

toplantıya katılan üyelerin çoğunluğuyla alınması gerekiyordu.

YENİ TTK’ya göre, esas sözleşmede aksine ağırlaştırıcı bir hüküm bulunmadığı

takdirde, yönetim kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanıp, kararlarını

da toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu ile alabilecektir.

Konuyu örneklemek gerekirse; ESKİ TTK’ya göre, 5 kişiden oluşan yönetim

kurulu en az 4 kişiyle (5÷2=2,5 +1=3,5 » 4) toplanabilecek ve en az 3 kişinin

aynı yöndeki oyuyla karar alabilecek iken YENİ TTK’ya göre, en az 3 kişiyle

(5÷2=2,5 » 3) toplanabilecek ve en az 2 kişinin aynı yöndeki oyuyla karar

alabilecektir.

Oylarda eşitlik olması durumunda konu gelecek toplantıya bırakılacak,

ikinci toplantıda da eşitlik olursa söz konusu öneri reddedilmiş sayılacaktır.

Örneğin, 4 kişiden oluşan yönetim kurulu, şirkete ait bir taşıtın satılması

konusunu görüşmek üzere toplanmışlar ve 2 üye taşıtın satılması, 2 üye de

taşıtın satılmaması yönünde oy kullanmış ise bu konuda karar alınmayacak

ve konu gelecek toplantıya bırakılacaktır. İkinci toplantıda, 3 kişi taşıtın

satılması yönünde oy kullanırsa taşıt satılabilecek yine eşitlik olması halinde

taşıtın satılmasına yönelik öneri reddedilmiş olacak bir başka deyişle taşıt

satışı yapılamayacaktır.

28- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu toplantıları elektronik ortamda

yapılabilecek mi?

YENİ TTK’ya göre, esas sözleşmede düzenlenmiş olmak kaydıyla, yönetim

kurulu toplantıları tüm üyelerin bu toplantıya elektronik ortamda katılmaları

veya bazı üyelerin fiziken mevcut oldukları toplantılara diğer üyelerin

elektronik ortamda katılımıyla da icra edilebilecektir. Böylece, yönetim

kurulu üyeleri fiziki olarak bir araya gelmeden de toplantı yapıp karar

alabileceklerdir. Bu toplantılarda alınan kararların geçerli olabilmesi için de

27.soruda yer verilen çoğunlukların sağlanması gerekmektedir.

29- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyeleri toplantılara vekil

aracılığıyla katılabilecekler mi, toplantılarda birbirlerini temsilen oy

kullanabilecekler mi?

ESKİ TTK’da olduğu gibi YENİ TTK’ya göre de yönetim kurulu üyeleri

birbirlerini temsilen toplantılarda oy kullanamayacaklar ve toplantılara

da vekil aracılığıyla katılamayacaklardır. Bir başka deyişle, yönetim kurulu

üyelerinin gerek fiziki gerekse de elektronik ortamda yapılacak toplantılara

bizzat katılmaları ve oylarını da bizzat kullanmaları gerekmektedir.

17

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

30- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyeleri şirketin iş ve işlemleriyle

ilgili bilgi alma ve inceleme yapma haklarını nasıl kullanabileceklerdir?

YENİ TTK’ya göre, her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri

hakkında yönetim kurulu toplantısında;

1- Bilgi isteyebilecek,

2- Soru sorabilecek,

3- İnceleme yapabilecektir.

Her üye, yönetim kurulu toplantısında; herhangi bir defter, defter kaydı,

sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesini, kurulca

veya üyeler tarafından incelenmesini ve tartışılmasını ya da herhangi bir

konu ile ilgili yöneticiden veya çalışandan bilgi alınmasını talep edebilecektir.

Yine, her bir üye, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişilerin ve komitelerin

yönetim kurulu toplantılarında hazır bulunmalarını, bilgi sunmalarını ve

sorulan sorulara cevap vermelerini isteyebilecektir.

Ayrıca, her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu toplantıları dışında,

yönetim kurulu başkanının izniyle, şirket yönetimiyle görevlendirilen

kişilerden, işlerin gidişi ve belirli münferit işler hakkında bilgi alabilecek

ve görevinin yerine getirilebilmesi için gerekliyse, yönetim kurulu

başkanından, şirket defterlerinin ve dosyalarının incelemesine sunulmasını

da isteyebilecektir.

31- YENİ TTK’ya göre; bilgi alma ve inceleme yapma hakkı, yönetim

kurulunun diğer üyelerince engellenen yönetim kurulu üyesi ne yapmalıdır?

Şirketin iş ve işlemleriyle ilgili olarak bilgi alma ve inceleme yapma hakkı

engellenen yönetim kurulu üyesi, bu haklarını kullanabilmek için şirketin

merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilecektir.

Yapılan başvuru, mahkemece dosya üzerinden incelenecek ve karara

bağlanacaktır. Mahkemenin konu hakkındaki kararı kesindir.

32- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyelerinin mali hakları nelerdir?

YENİ TTK’ya göre, yönetim kurulu üyelerine, tutarı esas sözleşmeyle veya

genel kurul kararıyla belirlenmiş olmak şartıyla huzur hakkı, ücret, ikramiye,

prim ve yıllık kârdan pay ödenebilecektir.

33- YENİ TTK’ya göre; yönetim kurulu üyeleri veya bunların yakınları

şirkete borçlanabilirler mi?

YENİ TTK’ya göre;

1- Yönetim Kurulu üyelerinin,

2- Yönetim Kurulu üyelerinin, alt ve üst soyundan birisinin ya da

eşinin yahut üçüncü derece dâhil üçüncü dereceye kadar kan ve kayın

hısımlarının,

18

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

3- Yönetim Kurulu üyelerinin veya bunların alt ve üst soyundan

birisinin ya da eşinin yahut üçüncü derece dâhil üçüncü dereceye kadar kan

ve kayın hısımlarının ortağı oldukları şahıs şirketleri ve en az yüzde yirmisine

katıldıkları sermaye şirketlerinin, şirkete nakit veya ayın olarak borçlanmaları

yasaklanmıştır. Ayrıca, bu kişiler için şirket kefalet, garanti ve teminat

veremez, sorumluluk yüklenemez, bunların borçlarını devralamaz.

Anılan yasağa aykırı davranan yönetim kurulu üyeleri ile bunların

yakınları hakkında en az

 

6.000 TL en fazla da 73.000 TL tutarında adli para

cezası uygulanacaktır.

Ç- BAĞIMSIZ DENETİME İLİŞKİN DÜZENLEMELER

34- Genel kurul tarafından seçilen ve şirketi denetleyen murakıplar

YENİ TTK ile kaldırıldı mı?

ESKİ TTK’ya göre, anonim şirketin işlemleri, genel kurul tarafından şirket

ortağı olan veya olmayanlar arasından seçilen en az bir, en çok da beş kişiden

oluşan murakıplarca denetleniyordu.

YENİ TTK, bu denetim sistemini dolayısıyla da bu denetimi yerine

getirmek üzere genel kurulca şirket ortağı olan veya olmayanların murakıp

olarak seçilmesine ilişkin düzenlemeleri yürürlükten kaldırmış ve anonim

şirketlerin konusunda uzman kişilerce denetlenmesini hüküm altına alarak

anonim şirketleri bağımsız denetim kapsamına almıştır.

35- Bağımsız denetim nedir?

Anonim şirketin finansal tablolarının ve diğer finansal bilgilerinin gerçek

durumu yansıtıp yansıtmadığının tespit edilebilmesi için şirkete ait defter,

kayıt ve belgelerin incelenmesidir.

Örneğin, şirket bilançosunda; kasada 100.000 TL, Bankalarda 500.000 TL

olduğu ve şirketin de 1.000.000 TL kâr ettiği bilgileri yer alıyor ise bu bilgilerin

doğruluğu ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı, bağımsız denetim kapsamında

incelenecektir.

36- Anonim şirketin bağımsız denetimi kim veya kimler tarafından

yerine getirilecektir?

Anonim şirketin bağımsız denetimi, 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren

bir veya birden fazla bağımsız denetçi ya da bağımsız denetim kuruluşu

tarafından yerine getirilecektir. Bağımsız denetçiler veya bağımsız denetim

kuruluşu şirket genel kurulunca seçilecektir.

37- Kimler bağımsız denetçi olabilecektir?

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca, bağımsız

denetim yapmak üzere yetkilendirilen Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest

19

T. C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI

İÇ TİCARET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Muhasebeci Mali Müşavirler bağımsız denetçi olarak görev yapabileceklerdir.

Yetkilendirilen kişiler, Kurumun internet sitesinden ilan edileceklerdir.

38- Bağımsız denetim kuruluşu nedir?

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca,

bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilen sermaye şirketleri, bağımsız

denetim kuruluşudur. Bu kuruluşlar da Kurumun internet sitesinde ilan

edileceklerdir.

39- ESKİ TTK’ya göre seçilen murakıpların görevleri hangi tarihte sona

erecektir?

ESKİ TTK’ya göre seçilmiş olan murakıpların görevleri, YENİ TTK uyarınca

bağımsız denetçinin veya bağımsız denetim kuruluşunun şirket genel

kurulunca seçilmesiyle birlikte sona erecektir. Bağımsız denetçinin de en geç

1 Mart 2013 tarihine kadar seçilmesi zorunludur.

Konuyu örneklemek gerekirse, YENİ TTK’ya göre şirketi denetleyecek

bağımsız denetçi 31 Ocak 2013 tarihinde seçilmiş ise ESKİ TTK’ya göre

seçilmiş olan murakıp veya murakıpların görevleri bu tarih itibariyle sona

erecektir.

40- Hangi anonim şirketler, bağımsız denetimlerini yaptırmak üzere

bir bağımsız denetim kuruluşunu seçmek zorundadırlar?

Halka açık anonim şirketler, bankalar, sigorta, reasürans ve emeklilik

şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri, finansal kiralama şirketleri,

varlık yönetim şirketleri, emeklilik fonları, ihraççılar ve sermaye piyasası

kurumları ile faaliyet alanları, işlem hacimleri, istihdam ettikleri çalışan sayısı

ve benzeri ölçütlere göre önemli ölçüde kamuoyunu ilgilendirdiği için Kamu

Gözetimi, M

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !